2 września 40. rocznica śmierci JOHNA RONALDA REUELA TOLKIENA (1892-1973) angielskiego pisarza, językoznawcy i historyka literatury. Od roku 1920 był profesorem języka i literatury staroangielskiej na uniwersytecie w Leeds oraz na Oxfordzie w latach 1925-1969. Opublikował ponad 100 prac z dziedziny filologii i literatury dawnej. Znał w różnym stopniu ponad 30 języków. Brał czynny udział w I wojnie światowej w bitwie nad Sommą. Jest jednym z prekursorów współczesnej literatury fantasy. W swoim największym dziele pt. “Władca Pierścieni” wykreował sugestywny świat z własną mitologią, geografią, historią. W latach 60-tych trylogia ta stała się niejako biblią ruchów kontrkulturowych. Miała stanowić nowożytną wersję poematu epickiego, która zaspokoi zapotrzebowanie współczesności na mit i heroizm. Autor m.in.: “Hobbit, czyli Tam i z powrotem” (1937, wyd. pol. 1960); trylogia: Władca Pierścieni ( Wyprawa 1954, Dwie wieże 1954, Powrót króla 1955 wyd. pol. 1961-63), Potwory krytycy i inne eseje (1937, wyd. pol. 2000); poemat: Pan Gawen i zielony rycerz (1925, wyd. pol. 1997).
11 września 175. rocznica urodzin ADAMA ASNYKA (1838-1897) polskiego poety, dramaturga, prozaika. W latach 1856-57 studiował w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego oraz w latach 1857-59 w Akademii Medyko – Chirurgicznej w Warszawie. W latach 1861-62 studiował filozofię w Paryżu i nauki społeczne w Heidelbergu. W latach 1867-70 mieszkał we Lwowie, a następnie w Krakowie, gdzie był współzałożycielem, wydawcą i redaktorem dziennika “Nowa Reforma” działającego w latach 1889-94. Był Członkiem Rady Miejskiej Krakowa i jednym z pierwszych Członków Towarzystwa Tatrzańskiego. Początkowa jego twórczość była wyrazem rozterki duchowej poety przeżywającego kryzys światopoglądowy. Z czasem w jego utworach zaczęła dominować postawa epicka. W miejscu lirycznego obrazu ludzkich przeżyć pojawił się epicki zobiektywizowany obraz świata. W utworach Asnyka obecna jest także nuta patriotyczna głosząca wiarę w siłę narodu i możliwość odzyskania wolności. Napisał m.in. poezje: Poezje (t. 1-2, 1872; t. 3, 1880; t. 4, 1894); komedie: Gałązka heliotropu (1869), Przyjaciele Hioba (1879), Komedia konkursowa (1888); dramaty: Żyd (1875), Kiejstut (1878); opowiadania: Panna Leokadia (1868), Wśród lasu (1877).
26 września 35. rocznica śmierci JANA PARANDOWSKIEGO (1895-1978) polskiego pisarza, prozaika, tłumacza literatury. W 1913 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Lwowskim na wydziale filozoficznym. Przerwaną naukę w czasie I wojny światowej paroletnim internowaniem w Rosji rozpoczął ponownie w 1920 roku i w 1923 roku uzyskał magisterium z filologii klasycznej i archeologii. Od 1929 roku był redaktorem “Pamiętnika Warszawskiego”. W latach 1933-78 był prezesem polskiego PEN Clubu. Współpracował także z “Tygodnikiem Powszechnym” i “Twórczością”. Otrzymał medal za książkę “Dysk olimpijski “ na olimpiadzie w Berlinie w 1936 roku, nagrodę Złoty Wawrzyn PAL w 1936 roku, a w 1964 roku otrzymał Nagrodę Państwową I stopnia. Był znawcą i popularyzatorem kultury i literatury starożytnej. Autor m.in. powieści: Król życia (1930, 7 wyd.), Dysk olimpijski (1933, 16 wyd.), Niebo w płomieniach (1936, 18 wyd.); opowiadania: Eros na Olimpie (1924), Dwie wiosny (1927, 5 wyd.), Trzy znaki zodiaku (1938, 5 wyd.); eseje: Mitologia (1924, 25 wyd.), Alchemia słowa (1951, 7 wyd.); wspomnienia: Wrześniowa noc (1962, 4 wyd.), Luźne kartki (1965).
28 września 10. rocznica śmierci ELIANA KAZANA właśc. Elia Kazandzoghlus (1909-2003) amerykańskiego pisarza, aktora, reżysera filmowego, teatralnego pochodzenia greckiego. Zaliczany jest do najwybitniejszych twórców kina amerykańskiego. Studiował w Yale, a od roku 1932 występował w Group Theatre w Nowym Jorku gdzie współpracował też z innymi teatrami. Od 1942 roku zajmował się wyłącznie reżyserią. Zarówno w filmach jak i powieściach podejmował problematykę społeczno-polityczną m. in.: antysemityzm, manipulowanie sądownictwem, psychiczne deformacje weteranów wojennych. W swojej twórczości przeciwstawiał jednostkę przeciwko niszczącemu światu zewnętrznemu, eksponując zagadnienie asymilacji imigrantów w społeczeństwie amerykańskim. Dramaty ludzkich losów bardzo realistycznie przedstawił, pisząc i przenosząc na ekran powieści oparte na wątkach autobiograficznych. Napisał m. in.: Ameryka, Ameryka (1962, wyd. pol. 2000, adaptacja film. 1963), Układ (1967, wyd. pol. 1970, adaptacja film. 1969), Mordercy (1972, wyd. pol. 1982), Dubler (1974, wyd. pol. 1982), Akty miłości (1978, wyd. pol. 2002). Wyreżyserował m.in. Na wschód od Edenu, wg powieści J. Steinbecka (1955) i Tramwaj zwany pożądaniem, wg sztuki T. Williamsa (1947).
29 września 125. rocznica urodzin JANINY PORAZIŃSKIEJ (1888-1971) polskiej pisarki i tłumaczki autorki utworów dla dzieci i młodzieży. Studiowała na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W 1917 roku współzałożycielka pisma “Płomyk”. W latach 1927-1939 redagowała kolejno pisma “Płomyczek”, “Słonko”, “Poranek”. W czasie okupacji działała w podziemiu oświatowym. Otrzymała nagrody m. in.: Międzynarodowego Czerwonego Krzyża w 1923 roku, nagrodę Srebrny Wawrzyn PAL w 1937 roku, nagrodę Prezesa Rady Ministrów w 1953 roku. W swojej twórczości nawiązywała do folkloru, łącząc realistyczne motywy kultury ludowej, zwyczaje, wierzenia z konwencją baśniowego widzenia świata i ludzi. Tłumaczyła literaturę fińską i szwedzką. Autorka m. in. wierszy: Leśne duszki (1917), Pastereczka (1927), Smyku, smyku na patyku (1952), Agata nogą zamiata (1953, 7 wyd.), Psotki i śmieszki (1955, 20 wyd.); baśnie: Jaś i Kasia (1933, 8 wyd.), Za górami za lasami (1952, 5 wyd.); powieści: Maciuś Skowronek (1937, 5 wyd.), Borówka (1947); opowiadania: W spalonym dworze (1923), Legendy (1937).